satavahana dynasty in telugu PART-1 శాతవాహనులు - job aspirants

Latest

job aspirants

TSPSC-POLICE-GROUPS-SSC-RRB

Translate to your preferred language

All subjects

Sunday, 17 October 2021

satavahana dynasty in telugu PART-1 శాతవాహనులు

                SHATHAVAHANA DYNASTY  

శాతవాహనులు

     PART-1 

satavahana dynasty satavahana dynasty upsc satavahana dynasty founder satavahana dynasty map satavahana dynasty pdf satavahana dynasty in telugu satavahana dynasty in hindi period of satavahana dynasty satavahana dynasty history satavahana dynasty timeline who was the last king of satavahana dynasty shathavahana dynasty satavahana dynasty gk importance of satavahana dynasty satavahana dynasty mcq satavahana dynasty pdf in english satavahana dynasty gktoday satavahana dynasty in telugu satavahana dynasty telugu practice test satavahana history in telugu bits satavahana history in telugu pdf free download satavahana dynasty in telugu pdf about satavahana dynasty in telugu



 ·       వంశ మూలపురుషుడు                     : శాతవాహనుడు

·       వంశ రాజ్య స్థాపకుడు                      : శ్రీముఖుడు

·       శాతవాహనులు మొదట వీరికి సామంతులు    : మౌర్యులకు

·       వీరి శాసానాలు                               :దేవి నాగానిక వేయించిన నానాఘాట్ శాసనం

·       గౌతమి బాలశ్రీ వేయించిన శాసనం           : నాసిక్ శాసనం

·       మూడవ పులోమావి వేయించిన శాసనం   : మ్యాకదోని శాసనం

·       ఈ వంశంలో గొప్పవాడు              : గౌతమీ పుత్ర శాతకర్ణి

·       ఈ వంశంలో చివరి చక్రవర్తి           : 3వ పులోమావి

·      నగరాల నిర్మాతలు                       : నవ నగర స్వామిగా పేరు పొందిన 2వ పులోమావి ధరణికోట అని పిలువ బడే ధాన్యకటకం నగరాన్ని నిర్మించాడు.

·       వీరి గురించి తెలిపిన విదేశీయుడు   :మెగస్తనీసు

·       వీరి గురించి తెలుపు విదేశీ రచన    :ఇండికా

జన్మస్థలం:-

·       మహారాష్ట్ర వాదం     -  P.T.శ్రీనివాస అయ్యగారు, హెచ్.సి.రాయచౌదరి ప్రతిపాదించారు.

·       విదర్భ వాదం          - వి.వి.మిరాశీ ప్రతిపాదించారు.

·       తెలుగు వాదం         - కోటిలింగాలు, కొండాపూర్, ధూళికట్ట మొదలైన ప్రాంతాలలో లభించిన నాణాల ప్రకారం శాతవాహనుల స్వస్థలం తెలంగాణ ప్రాంతం అని డాక్టర్ బి.వి.పరబ్రహ్మశాస్త్రి గారి అభిప్రాయం.

 

             శాతవాహన రాజులు

 శ్రీముఖుడు

·       శ్రిముఖుడు శాతవాహన రాజ్య స్థాపకుడు.

·       శ్రీముఖుని తండ్రి పేరు శాతవాహనుడుప్రతిష్టానపురం రాజధానిగా ఇతను అధికారంలో ఉన్నారు.

·       శ్రిముఖుని తండ్రి నాణెములు  కొండాపూర్లో మరియు ఇతని నాణెములు కోటిలింగాలలో లభించాయి.

·       ఇతన్ని శివముఖసింధుఖ అనే పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు.

 

కృష్ణుడు

·       ఇతని కాలంలోనే భాగవత మతం దక్కన్ లోకి ప్రవేశించింది.

·       ఇతను నాసిక్లో బౌద్ధ సన్యాసుల సంక్షేమం కోసం ధర్మ మహామాత్య అనే అధికారులను నియమించాడు.

 

మొదటి శాతకర్ణి

·       శాతవాహన వంశ నిజమైన స్థాపకుడు.

·       వైదిక యజ్ఞయాగాలు నిర్వహించిన మొదటి  రాజు ఇతనే.

·       ఇతను పుష్యమిత్ర శుంగుడుని ఓడించినందుకు గుర్తుగా నాణెములపై ఉజ్జయిని పట్టణం ముద్రించాడు.

 

రెండవ శాతకర్ణి

·       ఇతను సాంచీ స్తూపానికి దక్షిణ తోరణం నిర్మించాడు.

·       గార్గి సంహిత ప్రకారం విదిశను జయించాడు.

·       ఇతని ఆస్థాన కళాకారుడు వశిష్ట పుత్ర ఆనంద.

·        ఇతను అత్యధికంగా 56 సంవత్సరాలు పరిపాలించాడు.

 

కుంతల శాతకర్ణి

·       కుంతల శాతకర్ణి సంస్కృతభాషను ప్రోత్సహించాడు మరియు ఇతని కాలంలో సాహిత్యంశృంగారం అభివృద్ధి చెందాయి.

·        ఇతని కాలంలో ప్రాకృతం స్థానంలో సంస్కృతం శాతవాహనుల అధికార భాషగా మారింది.

·       ఇతని భార్య మలయావతి కరిర్త అనే కామ క్రీడ వలన మరణించింది.

·        ఇతని ఆస్థానంలో శర్వవర్మగుణాడ్యుడు అనే కవులు ఉన్నారు శర్వవర్మ కాతంత్ర వ్యాకరణంగుణాడ్యుడు బృహత్కథ  రచించాడు.

·       శర్వవర్మ మరియు గుణాడ్యుడి మధ్య ఏర్పడిన సవాలు గురించి వివరించిన గ్రంథం సోమదేవుని కథాసరిత్సాగరం”.

 

పులోమావి -1

·       ఇతను 15వ శాతవాహన రాజు.

·       వాయు పురాణం లేదా యుగ పురాణం ప్రకారం ఇతను మగధను పది సంవత్సరాలు పరిపాలించాడు.

·       ఇతను మగధ పాలకుడైన సుశర్మను ఓడించి మగధను జయించినట్లు మత్స్య పురాణం చెబుతుంది.

·       ఇతని నాణాలు పాటలీపుత్రలో లభించాయి.

 

హాలుడు

·       ఈ రాజు కాలంలోనే ప్రాకృత భాషకు స్వర్ణయుగం వచ్చింది.

·        ఆంధ్రుల చరిత్రలో తొలి కవిరాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

·         ఇతను శ్రీలంక రాకుమార్తె అయినా  లీలావతిని గోదావరిలో పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

·        ఈ వివాహంపై "కుతూహలుడు" అనే కవి లీలావతి పరిణయం అనే గ్రంథాన్ని రాశాడు.

·       ఈ రాజు ప్రాకృతంలో గాథా సప్తశతిని రచించాడు.

 

గాథా సప్తశతి

·         ఈ రచన శివస్తోత్రంతో ప్రారంభం అవుతుంది.

·       ఈ గ్రంథంలో 700 గ్రామీణ శృంగార కథలను పేర్కొంటుంది.

·        ఈ గ్రంథం వలనే శాతవాహనుల కాలం నాటి సాంఘిక జీవనం తెలుస్తుంది.

 

గౌతమీపుత్ర  శాతకర్ణి

·       శాతవాహన రాజులలో 23వ రాజు.

·       శాతవాహనుల రాజులలో గొప్ప రాజు ఇతను.

·        అధికారంలో రావడంతోనే  శాలివాహన శకం క్రీస్తుశకం (78 సంవత్సరంప్రారంభించాడు.

·        భారత ప్రభుత్వం 1957 నుండి క్రీస్తుశకం 78 వ సంవత్సరంను అధికారికంగా "శాలివాహన శకం" ఆరంభం సంవత్సరంగా పాటిస్తుంది.

·        అయితే ఈ శాలివాహనశకంను పాటించిన ఏకైక రాజు యాదవ రామచంద్ర దేవుడుఇతను దేవగిరిని పరిపాలించేవాడు.

·        శాతకర్ణి బౌద్ధ భిక్షువులకు 100 నివర్తనాల భూమిని దానం చేశాడు.

·        శాతవాహన రాజులలో తన పేరుమీద శాసనాలు వేయించిన రాజు ఇతడు.

·        ఈ రాజు  నాణెములు పెదబంకూర్కొండాపూరులో ఎక్కువగా లభించాయి.

·       ఈ రాజు శాసనాన్ని వేయించింది అతని తల్లి అయిన గౌతమీ బాలశ్రీ ఆ శాసనం పేరు నాసిక్ శాసనం”.

·       గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణికి  త్రిసముద్రతోయపితవాహన అనే బిరుదు కలదు. ఈ బిరుదుకు అర్థం తన అశ్వములను మూడు సముద్రాలలో అంటే హిందూఅరేబియాబంగాళాఖాతంలో   నీరు తాపినవాడు అని అర్థం.

·       ఇతను నహపానుడిని ఓడించి అతని దగ్గర ఉన్న నాణెములుపై తన పేరుతో తిరిగి ముద్రించారు.

 

 

వశిష్టపుత్ర పులోమావి (పులోమావి 2)

·       ఇతని కాలంలోనే అమరావతి స్తూపం నిర్మించబడింది .

·        నాసిక్ శాసనాన్ని గౌతమీ బాలశ్రీ  ఇతని కాలంలోనే వేయించింది.

·       ఈ రాజు ప్రతిష్టానపురం నుండి అమరావతికి రాజధాని మార్చడం జరిగింది.

·       ఈ రాజు అనేక జాతులను సమైక్యం చేయడంవల్ల ఇతనికి నవనగరస్వామి అనే బిరుదు పొందినట్లు చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.

·        ఇతని ధరణికోట శాసనం ఆంధ్రదేశంలో లభించిన మొట్టమొదటి శాతవాహనుల శాసనం.

 

        యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి (చివరి గొప్ప రాజు)

·       వరుసక్రమంలో ఇతడు 27వ చివరి గొప్పరాజు.

·        శాతవాహన రాజులలో చివరి గొప్ప రాజు.

·        ఇతను రెండు తెరచాపల నౌక బొమ్మ గల నాణాలు ముద్రించారు.

·        అయితే వీటిని ప్రారంభించింది మాత్రం రెండవ పులోమావి.

·       యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి కాలంలోనే మత్స్య పురాణం సంకలనం చేయబడింది.

·        యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి నాగార్జునికి శ్రీపర్వతంపై(నాగార్జున కొండపారావత విహారం నిర్మించాడు.

·       ఇతని కాలంలోనే ధాన్యకటక మహా స్థూపానికి ఆచార్య నాగార్జునుడు శిలా ప్రకారం నిర్మించాడు.

·        భానుడి హర్ష చరిత్రలో ఈ రాజుని త్రిసముద్రాధీశ్వరుడు అని పేర్కొన్నాడు.

·        యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి చిన్నగంజాం శాసనాన్ని వేయించాడు. ఇది ప్రకాశం జిల్లాలో ఉంది.

·        ఆచార్య నాగార్జునుడు యజ్ఞశ్రీని ఉద్దేశిస్తూ సుహృల్లేఖ రచించాడు.

 

మూడవ పులోమావి(చివరి పాలకుడు)

·       ఇతని సేనాపతి  శ్రీశాంత మూలుడు తిరుగుబాటు చేయడంతో ఈ రాజు రాజ్యాన్ని వదిలి బళ్లారి పారిపోయి అక్కడినుండి కొంతకాలం పరిపాలించాడు.

·        ఇతను బళ్లారి లోనే మ్యాకధోని శాసనాన్ని వేయించాడు.

·       ఈ శాసనం శాతవాహనుల రాజ్య పతనం గురించి వివరిస్తుంది.

నాణెములు

·       ఆంధ్రుల చరిత్రలో నాణాల ముద్రించిన మొట్టమొదటి రాజులు శాతవాహనులు.

·       మొదటి శాతకర్ణి వెండి నాణేలుఓడ తెరచాప తెరచాప గుర్తు గల నాణెములు యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి వేయించాడు.

·        నాణెములుపై ఉజ్జయిని పట్టణ గుర్తు వేయించింది గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి మరియు మొదటి శాతకర్ణి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

 •    రాజ్యంలో అధికంగా ప్రజలు వ్యవసాయం చేసేవారు మరియు భూమిశిస్తు ప్రధాన ఆదాయం మార్గం.

       పంటలో 1/6 వంతు పన్నుగా విధించేవారు మరియు పంటలపై దేయమేయంరాజ భాగం వంటి పనులు మరియు వృత్తులపై కురకర  వంటి  పన్నులు  విధించేవారు.
      కొన్ని సందర్భాలలో శాతవాహన రాజులు బ్రాహ్మణులకు  భూదానాలు చేసేవారుఈ భూములను శూద్రులు సాగుచేసి మక్త అనే పన్ను చెల్లించినట్లు తెలుస్తుంది.

      నాసిక్ శాసనం ప్రకారం వ్యవసాయ భూములకు నీరు అందించడానికి    ఉదయాoత్రికుల శ్రేణి ఉండేది.

 

వీరు తయారు చేసిన వివిధ పనిముట్లు:-

 

      ఉదక యంత్రం    - భూమిని దున్నే యంత్రం
        ఘటి యంత్రం   - నీళ్లను పైకి తేవడానికి ఉపయోగించే యంత్రం

       గరిక యంత్రం    - ముడి పత్తి నుండి విత్తనాలను వేరు చేసే యంత్రం

 ముఖ్యమైన అంశాలు :-

      శాతవాహనుల కాలం నాటి అభివృద్ధి సంఘాలను శ్రేణులు అనే వారు.
      వీరి కాలంలో 18 రకాల శ్రేణులు ఉన్నట్లు తెలుస్తోందివీరు నిర్వహించే సమావేశాన్ని గోష్టి అనేవారు.
      వర్తకులలో ప్రభుత్వ ప్రతినిధి శెట్టి ఉండేవారు.
      వృత్తి సంఘాల కట్టుబాట్లను శ్రేణి ధర్మం అనేవారు.

      వృత్తి సంఘాలు తర్వాత కులాలుగా అవతరించాయి.

 

 



No comments:

Post a Comment